robotic.legal
Selin Çetin

Bir Sorum Var: Bu, Robot Hukuku Dedikleri Nedir Yahu?

0 2.137

 

Bir Sorum Var: Bu, Robot Hukuku Dedikleri Nedir Yahu?

 

 

“Robot Hukuku” üzerine sürdürdüğüm çalışmalarım esnasında farklı alandan kişilerin benzer sorular yönelttiğini gördüm. Bu sorulardan bazılarını bir araya getirip cevap vermeye çalıştım.

 

  1. Robot Hukuku Nedir?

Robotların hem fiziksel hem de çevrimiçi ortamda artan kullanımı ile birlikte ortaya çıkan hukuki sorunları inceleyen, bunlarla ilgili kamu politikaları oluşturmaya çalışan, araştırma yapması keyifli, hukuk alanında yükselen bir yıldız. Ancak, henüz mevzuatı oturmamış bir alan için “… hukuku” demenin yanış olacağı eleştirilerinin bazı noktalarda haklı olduğunu kabul etmek gerekiyor.

  1. Robot Hukukunun kapsamı nedir?

Robot hukuku, hemen hemen tüm temel hukuk dallarıyla bağlantılıdır. Mesela, çevrimiçi ortamda kullanılan robotların elektronik ticaret açısından doğurduğu etkiler bakımından Elektronik Ticaret Hukuku, crawling[1] ile kazılan verilerin kişisel veri olması durumunda Kişisel Verileri Koruma Hukuku, otonom araçların karıştığı kazalar bakımından Ceza Hukuku ve Sorumluluk Hukuku, internette sözleşmesel ilişkiye giren trading botlar[2] bakımından Borçlar Hukuku, seçmen davranışlarının çevrimiçi ortamdaki robotlar yoluyla analiz edilip etkilenmesi bakımından Seçim Hukuku, robotların hukuki kişiliğinin olup olamayacağı tartışmaları bakımından Medeni Hukuk, geliştirilen robotik modellerin telif hakkı bakımından Fikri Mülkiyet Hukuku bu alanın kapsamındadır. Bu sadece küçük bir örnekseme, bu alanın içerisine daha pek çoğunu (Örn. Tüketicinin Korunması Hukuku, Savaş Hukuku, Reklam Hukuku gibi.) dahil etmek mümkün olabilir.

  1. Robot Hukuku çalışabilmek için yazılım bilmek şart mı?

Elinizdeki malzemenin ne olduğunu bilmeden onunla yemek yapamazsınız. Onu tanıyıp, tadını aldığınızda hayal gücünüz size yardım eder. Biraz da yetenekliyseniz, ziyafete hoş geldiniz. Elbette bu bir mecaz, ama işin sırrı robot hukuku açısından benzer. Teknolojinin hızla gelişmesi ve hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olması, bireyler ve devamında toplum açısından birtakım etkilere yol açıyor. Dolayısıyla bireylerin ve toplumun korunması için hukukçuların söz konusu etkileri araştırmasını, tartışmasını ve bazı hukuk politikaları belirlemesi için kolları sıvamasını gerekli kılıyor. Ama bu yalnız çıkılacak bir yol değil. Multidisipliner çalışma dediğimiz, farklı disiplinden kişilerin bir araya gelmesi robot hukuku açısından *zorunlu*. Bakın *zorunlu* diyorum bir daha yazayım 🙂 Çünkü;

  1. Hukuk alanından kişilerin teknik konuların kesişiminde yapacağı bir araştırmada, çalışmada artık adına ne derseniz, konuyu teknik açıdan anlayabilmesi gerekli,
  2. Konuyu teknik yönden anlamanın bir hukukçu açısından iki önemli faydası şudur: birincisi, bunu hukuki açıdan değerlendirip, farklı bir bakış açısıyla yorumlayabilirsiniz, bu da yeni fikirler, görüşler ortaya koymanızı sağlar; ikincisi, teknik konu açısından yapılabilecek hatalar sizi gülünç duruma düşürebilir. Yapmayın 🙂
  3. Teknik kişiler açısından ise, geliştirilmek istenen ürünlerin sosyal hayatta ne gibi sorunlara çözüm bulacağı, nelere hizmet edeceği veya herhangi bir soruna sebep olup olmayacağı konusunda sosyal bilimlerden kişilerle çalışmak bir gereklilik.
  4. Bir hukukçu olarak, bilgisayar mühendisliği bitirmiş biri gibi kod yazmanız, mekatronik mühendisliği bitirmiş biri gibi akıllı makine tasarlamanız gerekmez. ANCAK, teknik konularda uzman olmayanların da anlayabileceği dilde yazılmış, teknik konuları anlatan kaynakları okumak, yazılımcılarla bir araya gelip fikir alışverişi yapmak, sizi tek düze bakış açısından çıkarır ve kısır kalabilecek araştırmalarınızın önünü açar. (Not: Mümkünse yazılımcı arkadaşlar edinin 🙂 )
  1. Türkiye’de bu alanda neler yapılıyor?

 Çok şey, diyebilmeyi çok isterdim.

  1. Türkiye’de bu alanda üniversitelerde durum nedir?

Türkiye’de son yıllarda yapay zekâ konusuna olan ilgi, mühendislik fakültelerinde bu alandaki ders sayılarını artırdı. Pek çok okul kulübü açıldı. YÖK bu yılki tercih kılavuzunda lisans ve önlisans programlarında yapay zekâ, veri madenciliği, büyük veri gibi alanlara da yer veriyor[3]. Hukuk fakültelerine bakılınca ise durum biraz, ne bileyim işte biraz… :/ Hukuk fakültelerimiz henüz bilişim hukukuna tam ısınamadı. 201 tane üniversitemizin (vakıf ve devlet) 81’inde hukuk fakültesi mevcut[4]. Ancak bunların bilişim hukuku alanında eğitim verenlerinin sayısı oldukça düşük. Bunlardan bazıları yüksek lisans seviyesinde bilişim hukuku eğitim vermeyi hedefliyorken, bazıları seçmeli ders olarak yer veriyor, bazıları ise konuyla bağlantılı olarak ders müfredatına dahil ediyor[5]. Ancak robotların bu kapsama dahil edilmesi şu an yurtdışındaki örneklerle karşılaştırınca pek de istenilen düzeyde değil. (Yurt dışı kısmı soru 7’de)

  1. Türkiye’de bu alanda barolarda durum nedir?

Aralık 2018’de İstanbul, Ankara ve İzmir Baroları ortak bir çalışma ile avukatlık mesleği açısından yapay zekânın yaratacağı etkileri konu alan; bunu biraz daha geniş yelpazede değerlendiren (hukukçuların mühendislerle çalışmasının gerekliliğinden, hukuk fakültelerinin durumunun iyileştirilmesine, avukatlık mesleğinin teknolojiye adaptasyonuna ve yapay zekanın doğurduğu/doğuracağı hukuki etkilere kadar) bir rapor çalışmasına başladı. Raporu hazırlayan kişiler arasında yıllardır bilişim hukuku alanında çalışan deneyimli avukatların yanı sıra mühendislik temelli kişiler de yer alıyor. Yapılan iki kapalı ve bir açık çalıştay sonrası[6], yaz aylarında raporun taslak metninin yayınlanması planlanıyor. Yayınlanan taslak metin bir süre kamuoyunun yorumlarına açık olacak, bu sayede Türkiye’nin ilk yapay zekâ ve hukuk raporunun kapsayıcı bir etkiye sahip olması hedefleniyor.

  1. Yurtdışındaki çalışmalar ne durumda?

Biraz geriye gidersek, (biraz fazla geriye gidelim) 1950’lerde yazılım dünyasındaki çalışmaların artması, sosyal bilimlerde de bazı yansımalar buldu. Örneğin, Asimov’un <3 eşsiz eserlerini kaleme aldığı yıllar buraya denk geliyor. Takip eden yıllar felsefi ve etik tartışmaların da alevlenmeye başladığı yıllar[7]… Sonraki dönemlerde hukuki değerlendirmelerin, araştırmaların da yapılmaya başladığını görmek mümkün[8]. Bunların teknik çalışmaların ve yaşanan gelişmelerin bir yansıması olduğunu kabul etmek gerekiyor. Dolayısıyla teknolojik gelişmelerin yaşandığı ülkelerde (özgür olanlarda) felsefi, etik, hukuki araştırmalar da bu gelişmeleri takip ediyor. Bugün özellikle Amerika ve Avrupa’daki pek çok üniversitede kurulan laboratuvarlar, enstitüler farklı disiplinden kişileri bir araya getiriyor. Örneğin, Washington Üniversitesi bünyesinde kurulmuş olan Tech Policy Lab, Üniversite’nin Hukuk Fakültesi, İletişim Fakültesi, Bilgisayar Mühendisliği ve kampüsteki diğer birimlerden uzmanları birleştiriyor[9]. Özellikle araştırma, eğitim ve düşünce liderliği yoluyla teknoloji politikası geliştirmeyi amaçlıyor. New York Üniversitesi’nde kurulmuş olan AI Now Enstitüsü de benzer bir amaçla hareket ediyor[10]. Çoğunlukla gelişen teknolojilerin yarattığı etik sorunlar üzerine yoğunlaşan araştırmalar yapan Enstitü, bünyesinde farklı disiplinden araştırmacıları bulunduruyor. Harvard Üniversitesi, Berkman Klein Center’ın misyonu ise siber alanı araştırmak ve anlamak; gelişimini, dinamiklerini, normlarını ve standartlarını incelemek ve bunların kanun ve yaptırımlara olan gereksinimini veya eksikliğini değerlendirmek[11]. Merkezde Türkiye’den de pek çok araştırmacı bulunuyor. Bir diğer önemli Enstitü ise Oxford Internet Enstitüsü (“OII”). Enstitü, Oxford Üniversitesi’nin multidisipliner bir araştırma ve öğretim bölümünü oluşturuyor. OII, dijital dünyanın yarattığı değişimin sosyal, ekonomik ve politik dünyada yarattığı etkileri anlamayı amaçlıyor[12]. Yale Üniversitesi Information Society Project(“ISP”) de çalışmalarının yakından takip edilmesi gereken merkezlerden. ISP, 1997 yılında Profesör Jack Balkin tarafından Yale Hukuk Fakültesi’nde kurulan bir entelektüel merkez. Hukuk, teknoloji ve toplum arasındaki karmaşık ilişkileri aydınlatmak için çalışan uluslararası bir topluluk[13].

  1. Öğrenciyim bu alanda kendimi nasıl geliştirebilirim?

Hukuk fakültesi öğrencisi iseniz ve bu alanda kendinizi geliştirmek istiyorsanız, bilmelisiniz ki Türkçe kaynak yok gibi bir şey. O yüzden İngilizce kaynak tarayacak kadar iyi bir İngilizceye kendinizi hazırlamalısınız. Sonrasında, bulunduğunuz üniversitede bilişim hukuku dersleri varsa (muhtemelen ilginiz varsa zaten bu dersleri alıyorsunuzdur) bu dersleri alın. Ancak soru 5’te anlattığım gibi bu derslerde robot hukukuna yönelik detaylara girilmiyor olabilir. Bu yüzden iş başa düşüyor. Bulduğunuz blog yazılarından, popüler bilim dergilerine, akademik makalelere, hatta bazı teknik kitaplara kadar okumak sizin çabanıza ve isteğinize kalıyor. Faydalı olacağını düşündüğünüz (hepsi değil, çünkü iş biraz pazar yerine dönmüş durumda) etkinliklere, seminerlere, konferanslara mutlaka katılın (genelde üniversite bünyesinde yapılan etkinlikler daha faydalı oluyor). Elbette unutmamak gerekir ki, bu alanda kendini geliştirmek iyi bir hukuk eğitimi ile mümkün. Temel kötü ise ömrü uzun olmaz.

Mühendislik fakültesi öğrencisi iseniz, geliştireceğiniz ürünlerin geliştirme aşamasının ve sonrasındaki kullanımlarının hukuki çerçeve içinde olmasının önemli olduğunu bilmeniz gerekiyor. Bu sebeple nasıl ki bir hukukçu temel teknik konuları biliyor olmalı ise, mühendislik temelli birinin de hukuki konulara yabancı olmaması gerekli. ANCAK, mühendis olup avukat kadar iyi hukuk bilmeniz de gerekli değil. Bize de iş lazım 😛 Şakayı bir yana bırakırsam, bahsetmek istediğim şey, örneğin bir yazılım geliştiriyorsunuz, veriye ihtiyacınız var, bu verilerin ne tür veri olduğu, bu verileri nereden çektiğiniz, sonrasında tasarladığınız sistemin ne tür veriler toplayacağı, bunları nasıl kullanacağı gibi hususların hukuki boyutunu bilmek, sonrasında hem o ürünü tasarlayan hem de kullanan açısından ortaya çıkabilecek hukuki sorunların önlenmesinde önemli. Ayrıca teknik temelli kişiler ile hukukçuların birlikte çalışmasının günümüzde zorunlu olmaya başlamasını burada da görebiliyoruz.

  1. Avukatım bu alanda kendimi nasıl geliştirebilirim?

Hukuk fakültesinden yeni mezun olduysanız, stajyer avukatsanız çok şanslısınız. Kendinizi geliştirmek için bolca vaktiniz var. Soru 8’de verdiğim tavsiyelerin bir kısmı burada da geçerli. Kendinizi bu alanda geliştirmek istiyorsanız ama öncesinde herhangi bir alt yapınız yoksa popüler bilim dergilerden başlayıp, teknik konuları hukukçuların da anlayabileceği dilde anlatan teknik kitaplar/yazılar ile devam edebilirsiniz, bunları çeşitli blog yazıları ile ilerletebilirsiniz, sonraki süreçte akademik makaleler bu konudaki bilginizi derinleştirmeye ve bakış açınızı genişletmeye yardımcı olacaktır. Özellikle bilişim hukuku ağırlıklı çalışan bir ofiste staj döneminizi geçirmek uygulamada işlerin nasıl gittiğini görmenize yardımcı olacaktır. Türkiye’de de çeşitli teknoloji şirketleri ve çok sayıda girişimci var. Bu şirketlerin yazılım ve robotik teknolojiler konusunda neler yaptığı, ne gibi hukuki sorunlar yaşadığı ile ilgili somut örnekleri görmek, tecrübe edinmek açısından staj döneminizi iyi değerlendirmeniz faydalı olacaktır. Ayrıca, yurt dışında neler olup bittiğini de yakından takip etmenin önemli olduğunu söylemeliyim. Dönem dönem yurt dışındaki konferanslara katılmak, bu alanda kendinizi geliştirmek için faydalı olacaktır[14]. Yüksek lisans konusunda ise, tamamen bu alana yönelik çalışmak istiyorum diyorsanız, yüksek lisansa devam etmeyi düşünebilirsiniz. Türkiye’de bilişim hukuku alanında sınırlı sayıda okulda yüksek lisans eğitimi mevcut[15]. Elbette yurt dışında eğitim almak da bir seçenek, doğrudan robotlar ve yapay zekâ üzerine dersler verilen okulları bulabilirsiniz[16].

Meslekte yıllarını geçirmiş meslektaşların da, “Bu, robot hukuku dedikleri şey de nedir? Ben neler yapabilirim?” dediğini biliyorum 😛 Eğer bu alandan uzak bir uzmanlığınız varsa iş temposunun ağırlığı da göz önüne alınınca, soru işaretleri birbirini izleyebilir. Ama ilginizi çekiyorsa siz de blog yazıları, popüler bilim dergileri vs. ile bu alana merhaba diyebilirsiniz.

  1. Bu alanın gerçekten bir geleceği var mı, yoksa tamamen popülerlik mi?

Bundan yaklaşık 2-3 sene öncesine kadar Türkiye’de robotlar ve hukuk üzerine doğrudan bir tartışma ortamı vardı demek zor (şu an var mı sanki diyebilirsiniz, haklısınız). Ancak son birkaç yıldır özellikle hukuk fakültesi öğrencilerinin ve stajyer avukatların artan bir ilgisi olduğunu söylemek mümkün. Yavaş yavaş bu alanda Türkçe kaynakların da oluşturulmaya başlandığını görüyoruz[17].

Türkiye’de de teknoloji kullanımının artması (sadece akıllı telefonlar değil, evimizde, iş yerimizde de akıllı teknolojileri kullanmaya başlamamız, üretim alanında bunun yaygınlaşması gibi) ile birlikte hukuki tartışmaların hızlanacağı aşikâr. Konunun ilgi çekici, merak uyandırıcı olduğu kesin, dolayısıyla bunun bir popülerlik yarattığını da kabul etmek lazım. ANCAK bunun “gelip geçici” bir şey olduğunu söylemek büyük bir gaf olur. Yıkıcı etkilerinin bireysel ve toplumsal yansımaları bizleri hukuki anlamda da bazı adımlar atmaya zorlayacak. Bu yüzden sadece popülerlik deyip geçmemek lazım.

  1. Yurtdışında bu alanda düzenleme var mı?

Evet. Hukuk sistemimiz farklı olmakla beraber (biz Kıta Avrupası hukuk sisteminde[18] yer alıyoruz.) ABD ve Kanada’nın çeşitli eyaletlerinde robot hukukuna yönelik düzenlemeler mevcut. Ancak aklınıza hemen bir “robot yasası” gelmesin. Bunun yerine örneğin, robot hukukunun kapsamına giren otonom araçlarla ilgili ilk düzenlemenin 2011’de Nevada Eyaleti’nde yapıldığını[19]; Kanada’nın Alberta Eyaleti’nde botların çevrimiçi ortamda kullanılmasının tüketiciler açısından bazı sorunlar yaratmaya başlaması üzerine bu hususta tüketicinin korunmasına yönelik bir düzenlemeye gidildiğini görüyoruz[20]. AB’de ise doğrudan bağlayıcı bir düzenleme olmasa da geçtiğimiz yıl bir bildiri[21] yayınlayarak, ileriki yıllarda yapılacak muhtemel düzenlemelere bir ışık yakıldı. Bu yıl da etik ve YZ üzerine bir rehber[22] yayınlandı. Ayrıca bünyesindeki çeşitli komitelerce görüşler, tavsiyeler yayınlanmaya devam ediyor.

  1. Türkiye’de bu alanda bir düzenleme var mı?

Hayır. Mevcut düzenlemelerimiz şu an için karşılaşılan hukuki sorunlara cevap bulmamıza yardımcı oluyor (bazı noktaları eleştiriye açık). Ancak ilerleyen yıllarda çeşitli alanlara yönelik düzenleme yapma ihtiyacı oluşacağını da bilmek lazım.

  1. Başlangıç için hangi kitapları okusam acaba?

Türkçe kaynak olarak;

  • Cem Say – 50 Soruda Yapay Zekâ
  • Çağlar Ersoy – Robotlar, Yapay Zekâ ve Hukuk
  • Nils J. Nilsson – Yapay Zekâ- Geçmişi ve Geleceği (Türkçe çevirisi mevcut)
  • Çetin Elmas – Yapay Zekâ Uygulamaları
  • Ethem Alpaydın – Yapay Öğrenme

İngilizce kaynak olarak;

  • Ryan Calo, Ian Kerr, Michael Froomkin – Robot Law
  • David J. Gunkel – Robot Rights
  • Patrick Lin, Keith Abney, George Bekey – Robot Ethics

Bilim-kurguya bayılırım derseniz;

  • Ayşe Acar – Yüzyıl romanları- Bay Binet, Yeşil Adam ve Bayan Nima
  • Asimov – Ben, Robot (Türkçe çevirisi mevcut)
  • Nick Bostrom – Süper Zekâ (Türkçe çevirisi mevcut)
  1. Başlangıç için hangi makaleleri okusam acaba?

Türkçe kaynak olarak;

  • Armağan Ebru Bozkurt Yüksel – Robot Hukuku
  • Selin Çetin – Metal Yakalılar
  • Tuba Kelep Pekmez – Otonom Araçların Kullanımından Doğan Cezai Sorumluluk: Türk Hukuku Bakımından Genel Bir Değerlendirme
  • Ayrıca robotic.legal konuk yazarlarının blog yazılarını inceleyebilirsiniz: https://robotic.legal/katkida-bulunanlar/

İngilizce kaynak olarak;

  • Harry Surden – Machine Learning and Law
  • Ryan Calo – Robotics and the Lessons of Cyberlaw
  • Ronald Leenes & Federica Lucivero – Laws on Robots, Laws by Robots, Laws in Robots: Regulating Robot Behaviour by Design

 

Kaynaklar:

[1] Veri kazıyıcı botlar, arka planda programlandıkları süre boyunca sürekli çalışırlar. Temel olarak, API’lar aracılı- ğıyla internet sitelerinden veri toplarlar. Googlebot ve Bingbot, arama motoru örümceklerinin en yaygın iki örneğidir. Detaylar için bkz. http://botnerds.com/types-of-bots/, Erişim Haziran 2019.

[2] Trading botlar ya da ticaret botları, ticarette gidişatı anlamak ve işlemleri otomatik olarak gerçekleştirmek için çeşitli göstergeler kullanan yazılımlardır. Detaylar için bkz. https://bravenewcoin.com/insights/cryptocurrency-trading-bots, Erişim Haziran 2019.

[3] Nuran ÇAKMAKÇI, Üniversitelerde yapay zeka bölümü, http://www.hurriyet.com.tr/amp/egitim/universitelerde-yapay-zeka-bolumu-41235517, Erişim Haziran 2019.

[4] Detaylar için bkz. Yüksek Öğretim Bilgi Yönetim Sistemi, https://istatistik.yok.gov.tr/, Erişim Haziran 2019.

[5] Detaylar için bkz. Yüksek Öğretim Bilgi Yönetim Sistemi, https://istatistik.yok.gov.tr/, Erişim Haziran 2019.

[6] Yapay Zekâ Çağında Hukuk Raporu Kapalı Çalıştayları Değerlendirme Sonuçları, https://www.istanbulbarosu.org.tr/files/docs/201905YAPAYZEKARAPORUKAPALICALISTAYLARI.pdf, Erişim Haziran 2019.

[7]Laszlo Versenyi, “Can Robots be Moral?,” Ethics 84, no. 3, Nisan 1974, s. 248-259, https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/291922?journalCode=et, Erişim Haziran 2019; Hilary Putman, Robots: Machines or Artificially Created Life?,The Journal of Philosophy, Vol. 61, No. 21, American Philosophical Association Eastern Division Sixty-First Annual Meeting, 12 Kasım 1964, s. 668-691, https://www.jstor.org/stable/2023045?seq=1#page_scan_tab_contents, Erişim Haziran 2019; Daniel C. Dennett, The practical requirements for making a conscious robot, Royal Society,15 Ekim 1994, https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsta.1994.0118, Erişim Haziran 2019.

[8]Michael Gemignani, Laying Down the Law to Robots , San Diego L. Rev, 1984, Vol 21, no.5, s.1045, https://heinonline.org/HOL/LandingPage?handle=hein.journals/sanlr21&div=46&id=&page=&t=1559561038, Erişim Haziran 2019; Phil McNally & Sohail Inayatullah, The rights of robots: Technology, culture and law in the 21st century, Futures,

Volume 20, Issue 2, Nisan 1988, s. 119-136, https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/0016328788900195, Erişim Haziran 2019.

[9] Tech Policy Lab, https://techpolicylab.uw.edu/about/, Erişim Haziran 2019.

[10] AI Now, https://ainowinstitute.org/about.html, Erişim Haziran 2019.

[11] Berkman Klein Center, https://cyber.harvard.edu/about, Erişim Haziran 2019.

[12] Oxford Internet Institute, https://www.oii.ox.ac.uk/about/, Erişim Haziran 2019,

[13] Information Society Project, https://law.yale.edu/isp/about, Erişim Haziran 2019.

[14] Örn. Her yıl Nisan ayında düzenlenen WeRobot konferansında robot hukukuna yönelik çeşitli akademik makaleler sunuluyor ve farklı disiplinden araştırmacılar bir araya geliyor.

[15] Örn. İstanbul Bilgi Üniversitesi, Bilişim ve Teknoloji Hukuku Enstitüsü, https://itlaw.bilgi.edu.tr/tr/, Erişim Haziran 2019; Hacettepe Üniversitesi, Bilişim Enstitüsü, http://www.bilisim.hacettepe.edu.tr/misyon_vizyon.php,  Erişim Haziran 2019.

[16] Örn. Edinburgh University, LLM in Innovation, Technology and the Law, https://www.law.ed.ac.uk/study/masters-degrees/llm-innovation-technology-law, Erişim Haziran 2019; Vrije Universiteit Amsterdam, LLM in International Technology Law, https://masters.vu.nl/en/programmes/international-technology-law/index.aspx, Erişim Haziran 2019.

[17] Örn. Tuba KELEP PEKMEZ, Otonom Araçların Kullanımından Doğan Cezai Sorumluluk: Türk Hukuku Bakımından Genel Bir Değerlendirme, Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 2018, https://dergipark.org.tr/download/article-file/611504, Erişim Haziran 2019;

 Servet YETİM, Sürücüsüz Araçlar ve Getirdiği/Getireceği Hukuki Sorunlar, 2016, https://dergipark.org.tr/download/article-file/398494, Erişim Haziran 2019; Çağlar ERSOY, Robotlar, Yapay Zeka ve Hukuk, 2017, https://www.onikilevha.com.tr/images/books/9786051524979.pdf, Erişim haziran 2019.

[18] Kara Avrupası hukuk sistemi ile ilgili genel bilgi için bkz. http://www.anayasa.gen.tr/ghb.pdf, Erişim Haziran 2019. Amerika ve Kanada ise Anglo-Sakson hukuk sisteminde yer alıyor. Genel bilgi için bkz. http://www.anayasa.gen.tr/ghb.pdf, Erişim Haziran 2019.

[19]Nevada Legislature, https://www.leg.state.nv.us/Session/76th2011/Reports/history.cfm?ID=1011, Erişim Haziran 2019;

[20] Alberta Ticket sales regulations, https://www.alberta.ca/ticket-sales-regulations.aspx, Erişim Haziran 2019.

[21] EU Member States sign up to cooperate on Artificial Intelligence,

 https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/eu-member-states-sign-cooperate-artificial-intelligence, Erişim Haziran 2019.

[22] Ethics guidelines for trustworthy artificial intelligence, https://ec.europa.eu/digital-single-market/en/news/ethics-guidelines-trustworthy-ai, Erişim Haziran 2019.

Bunları da beğenebilirsin
Haber Bülenimize Abone Olun
Eklenmiş yazılardan ilk siz haberdar olmak istiyorsanız bültenimize abone olun.
İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.