Cenin hakları ve Robot hakları

Robot fetus by MrsNitro

 

CENİN HAKLARI ve ROBOT HAKLARI

 

Kısa süre önce bilimkurgu olarak nitelendirebileceğimiz teknolojiler artık kulanıma sunuluyor. Tıp, sanayii ve askeri gibi birçok alanlarda giderek yaygınlaşan kullanımları etkileşimi beraberinde getiriyor. İnsanlarla olan etkileşimin artması ise hukuki ve etik tartışmaları doğuruyor.

Mevcut hukuk sistemleri insanı ve eşyayı özne olarak kabul etmektedir. Gelişen makine öğrenmesi ve derin öğrenme teknolojileri sayesinde yapay zekanın eşya ve insan dışında üçüncü bir özne olması sorunu ile karşı karşıyayız.Anayasalarda temel hakların insanlar için hazırlanmış olması robotların hak ve özgürlüklere sahip olamayacağı algısını oluşturabilir. Ancak tamamen otonom, öğrenebilen, insana özgü duygusal ve ahlaki özelliklerin programlar ile eklendiği ve bizlerle etkileşim içinde olan robotları düşündüğümüzde, robot hakları fikri o kadar da uzak gelmemeye başlıyor.

Peki henüz bilinç düzeyi bizim gibi gelişmemiş bir yapının sahip olacağı hak neye dayandırılabilir? Çıkış noktası olarak neyi kabul edebiliriz?

Bu açıdan bilinç düzeyi tam olarak gelişmemiş iki varlığı, cenin ile yapay zekalı robotu karşılaştırılabiliriz. Tarihsel süreçte farklı yaklaşımlara dayanan cenin hakları üzerinde günümüzde de her ülkenin farklı uygulamaları mevcut. Cenin, tartışmalı olmakla birlikte potansiyel bir canlı kabul edilmektedir. Bu canlının da insan figüründe olması esas alınmaktadır. Hak ehliyetine sahip olması bakımından da yine insan figüründe olmasından yola çıkılmaktadır. Türk Medeni Kanununda da kişilik, çocuğun sağ olarak tamamıyla doğduğu anda başlar ve ölümle sona erer. Çocuk hak ehliyetini, sağ doğmak koşuluyla, ana rahmine düştüğü andan başlayarak elde eder, demektedir.

Gelişmiş otonom hareketleri olan yapay zekalı robotların hakları ile tartışmalı olan cenin hakları arasında bağlantı kurmak bu açıdan pek mümkün gözükmüyor. İnsan eliyle yapay olarak üretilmiş bir makinenin bilinç ve irade unsuru cenininki gibi gelişmemiş olsa da, ceninin insan olarak yaşam hakkı ön planda tutulmaktadır.Bu bakımdan cenin hakları ile robot hakları tam anlamıyla bağlantılıdır diyemeyiz fikrindeyim.

Selin


Alıntı için :

Selin Cetin
"Cenin hakları ve Robot hakları"
Hukuk & Robotik, Cuma Temmuz 28th, 2017
https://robotic.legal/fetus-rights-and-robot-rights/- 28/07/2021

 

2012 yılında Japonca eğitimim sonrasında hukuk fakültesine başladı. Jürging-Örkün-Putzar Rechtsanwalte (Almanya), Güler Hukuk Bürosu ve Ünsal & Gündüz Attorneys at Law' da staj yaptı. Japon dili sertifikası aldı. Ayrıca arabuluculuk- tahkim ve ceza hukuku gibi alanlarda sertifika programlarına katıldı.Bunların akabinde Bilişim ve Teknoloji Hukuku alanında yüksek lisans yapmaya başladı. Köksal & Partners hukuk bürosunda avukat olarak çalışmakta. Büyük bir merakla, robotlar, yapay zeka ve onların hukuksal durumları ve problemler ile ilgili çalışmalar yürütmekte. She studied law following herJapanese education on 2012. She fulfilled her internships in Jurging-Orkun-Putzar Rechtsanwalte(Germany), Guler Law Office and Unsal&Gunduz Attorney at Law . Also she has certificate of Japanese language and she has mediation and arbitration certificates and criminal law certificates from law workshops. Afterwards, she started the master program on information and technology law, at Istanbul Bilgi University. She works as a lawyer at Koksal & Partners law office. Her goal and ambition is the working in the field of Robotics, AI and their legal statutes and problems and exploring the relevant necessities where no women has ever gone before... Yazarın diğer yazıları için ayrıca bakınız: For further works of the author: https://bilgi.academia.edu/Selin%C3%87etin https://siberbulten.com/author/selin-cetin/

Bir cevap yazın

*