robotic.legal
Selin Çetin

Ya Yapay Zeka Kullanarak Koronavirüsle Mücadele Edebilirsek?

0 472

Ya Yapay Zeka Kullanarak Koronavirüsle Mücadele Edebilirsek?

Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisi

2020

Analitik, salgınların izlenme ve yönetilme şeklini değiştirerek hayat kurtarmaktadır. Uluslararası camia şu anda 2019 sonu ile 2020 başında ilk kez Çin’in Wuhan şehrinde tanımlanan yeni tip  koronavirüs (COVID-19) salgını üzerine odaklanmıştır. Yayılışını sürdürürken ve dünya çapında pandemi korkusu artarken uluslararası kuruluşlar ve bilim insanları, salgını gerçek zamanlı olarak izlemek, virüsün bir sonraki adımda nerede görülebileceğini etkili bir şekilde tahmin etmek ve etkili bir çözüm geliştirmek için yapay zeka (YZ) kullanmaktadır.

31 Aralık 2019’da Dünya Sağlık Örgütü (WHO), Wuhan’da şüpheli yeni tip koronavirüse ilişkin (COVID-19) ilk raporunu kaleme almıştı. Küresel çözümün çatırdadığı ve koordine edilmediği yönündeki endişeler arasında, WHO 30 Ocak 2020’de Uluslararası Sağlık Düzenlemesi (IHR) uyarınca salgını uluslararası halk sağlığı acil durumu (PHEIC) olarak ilan etti. Çin’in ötesine yayılan yeni tip koronavirüs ile ilgili uyarılar, YZ sistemleri tarafından, salgın hakkında resmi bilgilerin uluslararası kuruluşlar tarafından yayınlanmasından bir haftadan fazla bir süre önce dile getirildi. Bir sağlık gözetimi girişimi (start-up’ı), doğal dil işleme ve makine öğrenmesi kullanarak COVID-19’un yayılışını doğru şekilde tahmin etti. Böyle bir salgın sırasındaki kararların acil olarak, genellikle bilimsel belirsizlik, korku, güvensizlik, sosyal ve kurumsal bozulma şartlarında alınması gerekmektedir. YZ teknolojileri, temel değerlerin ve insan haklarının korunmasına zarar vermeden bu tür küresel acil sağlık durumlarını yönetmek için nasıl kullanılabilir?

Potansiyel  etkiler ve gelişmeler

COVID-19 durumunda, YZ çoğunlukla akciğer CT taramalarından alınan görüntülerde COVID-19’un görsel belirtilerinin saptanması yoluyla insanların yeni tip koronavirüs olup olmadığını tespit etmeye yardımcı olmak; giyilebilir sensörlerin kullanımıyla vücut ısısındaki değişiklikleri gerçek zamanlı olarak izlemek; ve hastalığın yayılmasını izlemek için açık kaynaklı bir veri platformu sağlamak için kullanılmaktadır. YZ, bölgeye göre potansiyel yeni vakaların sayısını ve hangi toplum kesimlerinin en fazla risk altında olacağını tahmin etmek için çok sayıda yapılandırılmamış metin verisi işleyebilmekte ve aynı zamanda salgının yayılmasını kontrol etmek için stratejileri değerlendirebilmekte ve optimize edebilmektedir. Diğer YZ uygulamaları drone ile tıbbi malzeme sağlayabilmekte, hasta odalarını dezenfekte edebilmekte ve COVID-19’a karşı da işe yarayabilecek onaylı ilaç veritabanlarını (diğer hastalıklar için) tarayabilmektedir. YZ teknolojilerinin, potansiyel ilaç olarak işlev görebilen veya virüsün RNA diziliş yapısını tahmin etmek için harcanan zamanı hızlandırarak yeni moleküller bulmayı sağlanmıştır. Olası veya onaylanmış COVID-19 vakalarının temaslarını yönetmek için izlenmesi gereken ana eylemler dahil sağlık hizmetlerinde kullanılmak üzere Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi tarafından COVID-19 için bir dizi risk değerlendirme algoritması geliştirilmiştir. Bazı YZ uygulamaları ise sosyal medya bilgi madenciliği için makine öğrenimi teknikleri uygulayarak, sansasyonel veya endişe verici kelimeleri takip ederek ve hangi çevrimiçi kaynakların infometik ile mücadelede yetkin olduğunu belirleyerek hastalık hakkında sahte haberleri tespit edebilmektedir. Facebook, Google, Twitter ve TikTok, COVID-19 hakkındaki yanlış bilgileri incelemek ve ortaya çıkarmak için WHO ile işbirliği yapmaktadır.

Halk sağlığı acil müdahale yönetiminde, bireyin mahremiyet, ayrımcılık yasağı ve durumun aciliyeti adına dolaşım serbestisi haklarından sapılması, gerekli süreçler olmadan yerel koruma stratejileri veya aydınlatılmış onam olmadan tıbbi muayeneyi içeren kısıtlayıcı önlemlerin alınması şeklinde olabilir. COVID-19 sürecinde, halka açık yerlerde maske takmayan insanları izlemek için yüz tanıma kullanımı veya YZ tabanlı vücut ısısı algılama sistemleri ve kişinin son yer değişikliği hareketini izlemek için dijital platformlarda ve mobil ağlarda toplanan verilerin işlenmesi gibi YZ uygulamaları, belirli olmayan sürelerde salgının sınırlandırılması adına kısıtlayıcı tedbirlerin acımasızca uygulanmasına yol açmaktadır. Çin arama devi Baidu, Pekin’deki Qinghe tren istasyonunda dakikada 200’den fazla kişinin fotoğrafını tarayan ve çeken kızılötesi ve yüz tanıma teknolojisini kullanan bir sistem geliştirmiştir. Moskova’da yetkililer, COVID-19 enfeksiyonu korkusundan dolayı, karantina altına alınan ve istasyona girmesi beklenmeyen Çin’den gelen kişileri tespit etmek için kamera görüntülerini tarayarak otomatik yüz tanıma teknolojisini kullanmaktadır. Son olarak, Çinli yetkililer halka açık yerlerde devriye gezmesi, termal görüntüleme yapması veya karantina kurallarını ihlal eden insanları izlemesi için dronlar kullanmaktadır.

 

Dokümanın orijinalini ve bağlantı adresini aşağıda bulabilirsiniz:

https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/ATAG/2020/641538/EPRS_ATA(2020)641538_EN.pdf

Bunları da beğenebilirsin
Haber Bülenimize Abone Olun
Eklenmiş yazılardan ilk siz haberdar olmak istiyorsanız bültenimize abone olun.
İstediğiniz zaman abonelikten çıkabilirsiniz.